Sos Giudicados

Su Giudicadu de Arborea

Sa turre de Mariane IV

Paret chi Gonnario-Comita de Lacon-Gunale siat istadu su re de su giudicadu de Torres e de su giudicadu de Arborea in su matessi tempus.

Ligi totu...

Su Giudicadu de Càlari

Turre pisana

Non si connoschent sos primos giùdiches de su Regnu de Càralis, ma de seguru ant dèpidu cumbàtere contra a sos tentativos de invasione de sos àrabos e de sòlitu si mutiant o Salùsio o Torchitòrio, però no ischimus proite.

Ligi totu...

Su Giudicadu de Gaddura

Su Giudicadu de Gaddura

Comente pro sa nàschida de sos àteros Giudicados, puru su de sa Gaddura s'est formadu dae s'isvilupu de sa figura de su Logu sarvadore, sa persone de importu incarrigada de serbare, difèndere su Logu, sa terra assignada.

Ligi totu...

Su Giudicadu de Torres o de Logudoro

Su Giudicadu de Torres o de Logudoro

Su Giudicadu de Torres s'agataiat in su nord ovest de s'ìsula e aiat sa capitale in sa bidda de Turres prima, tando in Àrdara e in finis in Tàtari.

Ligi totu...

Dae su Giudicadu de Arborea a sa fine de su Marchesadu de Aristanis

Ugone III d’Arborea cun sa fiza Benedita

Mentres sos àteros giudicados non bi fiant prus, s'ùnicu chi at sighidu a batalliare e a esìstere est istadu su Giudicadu de Arborea, gràtzias a s'inteligèntzia de sos giùdiches de custu Logu e a sos raportos chi teniant cun sas repùblicas de Gènova e Pisa e cun sos guvernantes de Aragona.

Ligi totu...

Marianu pro sa libertade

Mariane po sa libbertade

A su comintzu de su guvernu de su Giudicadu Marianu IV de Arborea mantenet s'alleàntzia cun su re de Aragona Perdu IV su Tzerimoniosu, ma cando s'est resu contu chi custu re lu cheriat tratare comente unu sèmplitze signore feudale, s'est bortadu contra finas a ricùrrere a sas armas e a s'iscontru tra esèrtzitos.

Ligi totu...

Sa giuighissa Leonera de Arborea

Sa giudichissa Eleonora de Arborea

Leonera de Arborea fiat in Gènova cando aiat ischidu chi aiant mortu su frade, su giùdiche Ugone III, e sa figia sua Beneita.

Ligi totu...

Sa Carta de Logu

Eleonora de Arborea promulgat sa Carta de Logu

Si pensat chi sa Carta de Logu siat òpera de Leonera e su bantu prus mannu suo.
Est beru chi Leonera l'at promulgada, fortzes sa die de Pasca Manna, s'11 de abrile de su 1395, ma paret chi apat afinigadu s'òpera de su babbu, unu còditze chi Marianu IV aiat giai preparadu e chi giai Ugone III aiat cambiadu.

Ligi totu...

Su Marchesadu de Aristanis

Bidda ‘e sorris, domo-fortesa de sos Alagon

Cun sa morte de Leonera finit de fatu su Giudicadu de Arborea.

Ligi totu...

Lenardu Àlagon: s'ùrtima resistèntzia a sa dominatzione aragonesa

Leonardu Alagon

Imbetzes, cun sa morte de su marchesu de Aristanis  Sarbadore Cubellu, in su 1470, non bessende eredes òmines, su Visurrei aragonesu Nicolò Carroz fiat cumbintu chi sas terras meridionales, su Gotzeanu e sos àteros benes feudales esserent dèpidos torrare a sa Corona.

Ligi totu...