Sas Tzitades-Istadu in Sardigna

  • Stampa

Totus sas tzitades antigas ant tentu orìgine s ùmiles e difatis medas ant coitadu a si nche ispèrdere, mentres àteras sunt divenidas pròsperas e ant tentu unu ruolu de importu in s'istòria.

De sas tzitades de mare de sa Sardigna antiga tenimus pagas notìtzias dae sos iscritos e in su tempus de sos romanos oramai non teniant prus importàntzia manna, ma fiant riduias a iscalos marìtimos pro carrigare su trigu e àteras mercantzias chi sa Sardigna forniat.Sunt pagas sas tzitades de sas cales semus prus informados gràtzias a sa presèntzia finas oe de restos archeològicos de importu e de iscritziones antigas.
E custas tzitades sunt Tharros, Solki, Nora e Càralis.
E su prus sas tzitades sardas sunt istadas fraigadas in sa costa otzidentale e fiant bene organizadas ca sos abitantes fiant piscadores in su mare artu, piscaiant sos pisches e los esportaiant in su Mediterràneu. E prus cussu aiat pensadu de pònnere, serente a su portu, sas salinas chi serbiant pro salire su pische chi depiat addurare friscu pro meda tempus.
E est probàbile chi esserent esportadu finas àteros produtos comente sa pùrpura, su sale, sos minerales e sos produtos de sa terra.
S'amministratzione de custas tzitades est testimoniada dae sas iscritziones dae sas cales si podet cumprèndere chi a capu bi fiat una magistradura, sa de sos Giùdiches, chi currispondiant pacu prus a mancu a s'Arconte grecu o a su Sufetu fenìtziu o a su console romanu.
E àteras iscritziones faeddant de s'esistèntzia de su Senadu o de su pòpulu riunidu in Assemblea.
E gràtzias a custos istitutos podimus nàrrere chi puru in Sardigna bi fiant sas tzitades -Istados, comente a sas prus famadas, Atene o Sparta, Roma, Marsìglia, Cartàgine.
E non b'est de s'ispantare pro nudda ca in su mundu antigu in totue fiat belle su matessi cun sas tzitades-Istados de su Tigri o s'Eufrate, de s'Asia Minore o de sa Sìria o Palestina, de sa Grètzia e giai totu.
E finas in su sèculu VI in antis de Cristos in sos iscontros vitoriosos de sos sardos contra sos Cartaginesos, custas tzitades non gherraiant a sa sola contra s'inimigu, ma de seguru si sunt aunidas, federadas pro si difèndere dae s'invasore.