ISTÒRIA SARDA
Mòdulos Trasversales - Su Feudalèsimu in Sardigna
Sos ascusòrgios archeològicos sardos
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
Sa tzivilidade nuraghesa in sos territòrios de sa Sardigna
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
Sos bidditzolos nuraghesos
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
Faeddende de sos bidditzolos nuraghesos podimus nàrrere chi s'agatant su prus in sos arto-pianos, in sas arturas e ispuntones e in sas baddes criadas dae sos rios. Si nde atzapat, mancare chi non siant medas, puru in sas arturas chi superant sos milli metros, comente sos chi bi sunt in Fonne, Orgòsolo, Teti, Talana e Àrtzana.
S’artare preistòricu de Monte d’Accoddi
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
Tra sas primas costrutziones megalìticas, de su Neolìticu reghente, b'est s'esèmpiu ispantosu de su zìqqurath o Artare preistòricu de Monte d'Accoddi a belle deghe chilòmetros dae Tàtari.
Su cumplessu nuraghesu de Pramaera de s’Alighera
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
In sa parte sud de su monte Pramaera, chi s'agatat tra su golfu de Porto Conte e de s'Alighera, b'est unu cumplessu nuraghesu cun su matessi nùmene, meda serente a su mare, collocadu in unu tretu i nue sos nuraghes sunt a deghinas.
Su cumplessu nuraghesu de Santa Cristina de Paule (Aristanis)
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
In s'altu-pranu de basaltu de Abbasanta, in sa Sardigna tzentru-otzidentale, s'agatat su santuàriu de Santa Cristina chi costituit una de sas prus importantes àeras sacras de sa Sardigna nuraghesa. Como su putzu sacru cumprendet duos setores, a NE e a SO, separados dae sa crèsia cun sas ' cumbessias ' suas.
Su cumplessu nuraghesu de Serra Òrrios de Durgali
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
Su villàgiu-santuàriu est postu in un'àera de basaltu de su Gollei, in su terrinu de Durgali. Fiat frecuentadu dae sa fine de su Brunzu antigu, pro totu su Brunzu mèdiu e, su prus, in su Brunzu reghente e ùrtimu.
Su santuàriu nuraghesu de Santa Vitòria de Serri
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
In sa Giara de Serri, a làcana tra sa Trexenta e su Sartzidanu, in sa Sardigna tzentru-meridionale in Marmidda, in un'artu-pranu de a fùrriu de 700 m. supra su livellu de su mare, b'est su santuàriu nuraghesu de Santa Vitòria de Serri chi costituit oe unu de sos cumplessos de cultu de importu prus mannu de sa Sardigna nuraghesa, ma chi fiat puru unu logu de atopos culturales e cummertziales e de importu polìticu-militare.
Su cumplessu nuraghesu “ Su nuraxi” de Barùmini
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
Rapresentat su prus importante e famadu cumplessu archeològicu de s'edade nuraghesa in Sardigna. S'agatat a belle 1 km dae sa bidda de Barùmini.
Sa domo Zapata in Barùmini
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
Cun sa Segnoria de Las Plassas, su nòbile sardu de raighinas ispagnolas Don Azor Zapata recuisiat puru sa bidda de Barùmini, posta in cussu fèudu, e in su 1541 faghiat fraigare vàrias domos chi si podent partire tra su palatzu o domo de istare de su feudatàriu cun sos magasinos, istallas, domo de su fatore, istàntzias pro su trigu e pro sas provistas.
Sas tumbas de sos Gigantes
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
Sas tumbas de sos Gigantes sunt monumentos de sepultura tìpicos de s'època nuraghesa, impreados pro interrare unu nùmeru mannu de mortos, mutidos in custu modu pro sa forma meda manna issoro.
Tumba de Gigantes de S’Ena de Thomes – Durgali
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
Su monumentu de S'Ena de Thomes s'agatat in una positzione bella bella a beru chi crarìgiat sa badde de su riu Isalle in Sardigna.
Tumbas de sos Gigantes de Is Contzas (Sa domo de s'Orcu) - Quartùciu
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
Custa tumba de sos Gigantes est de sa genia cun " fatzada a filares ", pròpia de sas tumbas de sos Gigantes de su Sud de sa Sardigna (un'esèmpiu est sa Sa Domo 'e S'Orku de Siddi).
Su nuraghe Diana, Cuartu S. Elena
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
Cuartu Sant'Elena, su nuraghe Diana in su montigheddu de Is Mortorius.
Sa necròpoli de Tuvixeddu
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
Casteddu, e su prus sas grutas suas, sunt istados abitados dae su Neolìticu prus antigu; Monte Craro, un'ispuntone oros oros de sa tzitade, at dadu puru su nùmene a una particulare cultura eneolìtica sarda(segunda metade de su III millènniu a.C.).
Monumentos prenuràgicos e nuràgicos in su territòriu de Uta
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
Sunt presentes in s'ampru territòriu de sa bidda de Uta, in una zona de cùcuros suta su Monte Arcosu, tzerriada " Su concale de Santa Maria", tumbas de gigantes e àteras istruturas archeològicas, comente unu tèmpiu de su I sèculu a pustis Cristos.
Sa ispetzifitzidade de su feudalèsimu in Sardigna
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Su Feudalèsimu in Sardigna
Sos elementos chi rapresentant su fundamentu de su "feudalèsimu" in totu s'Europa medievale sunt, antis de totu:su ligàmene de dipendèntzia personale tra sos òmines, sa gerarchizatzione aplicada a persones e territòrios, sa frammentatzione de su podere es'esistèntzia de unu tzetu forte de ispetzialistas de sa gherra cun totu sos rituales.
S'edade de sos Giudicados
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Su Feudalèsimu in Sardigna
Po cantu riguardat, imbetzes, sa realidade sarda a partire de su sèculu XI - a su tempus de sos bator giudicados - si osservamus sa sotziedade e sas istitutziones, agatamus una realidade chi si presentat diferente pro diversos aspetos fundantes.
A su tempus de sos Aragonesos
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Su Feudalèsimu in Sardigna
Totu cumentzat cun s'atu de infeudatzione de sa Sardigna dae su pontìfitze Bonifàtziu VIII in su 1297 pro portare sa paghe in s'àrea de su Mediterràneu e de sos raportos internatzionales.
Cale efetos su feudalèsimu produit in sa Sardigna de custu perìodu
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Su Feudalèsimu in Sardigna
Sa gherra chi a pustis de una pàusa fiat acabada de su totu cun sa bìnchida de sa Batalla de Macumere de su 1478 e sa fine de su marchesu de Aristanis, su chi abarraiat de su giudicadu de Arborea, aiat portadu conseguèntzias graves in Sardigna.
Su feudalèsimu a su tempus de sos ispagnolos
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Su Feudalèsimu in Sardigna
Medas puntos de s'istòria de custu perìodu abarrant ancora non acrarados. Si puru bi fiant sos feudatàrios chi abarraiant in Ispagna, lassende su guvernu de su fèudu a sos vassallos, si fiat formadu unu tzetu nòbile chi si fiat fatu semper prus sardu, chi si ocupaiat de su guvernu econòmicu de su fèudu e sighiat is adunàntzias de sos Istamentos.
Feudalèsimu e interventos legislativos de sos Savoja in su Setighentos
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Su Feudalèsimu in Sardigna
Cando sos Savoja otenent su possessu de sa Sardigna - in su 1720 - depent rispetare cun giuramentu sas clàusolas internatzionales cuntempladas in s'"Atu de tzessione de su Regnum Sardiniae" e chi los obligaiant a mantènnere sos privilègios e su rispetu de sa situatzione chi bi fiat in antis.
Su feudalèsimu in s’Otighentos
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Su Feudalèsimu in Sardigna
Sos interventos de sos Savoja in Sardigna in s'Otighentos mantenent unu caràtere non sistemàticu e pagu propositivu, mancare medas fatos istòricos-polìticos aiant donadu signos de cambiamentu, comente sos motos antifeudales, is fatos de sa polìtica internatzionale e s'arribu de sa famìlia reale chi si fiat sistemada in Casteddu.
Las Plassas, unu casteddu istraordinàriu
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Su Feudalèsimu in Sardigna
Sa tzintura de difesa de su Giudicadu de Arborea fiat rapresentada dae tres casteddos: su de Las Plassas, costrùidu in antis de su 1172, e sos casteddos d'Arcuentu e de Monreale, chi separaiat in cussu logu su Rennu de Arborea dae su de Càlari.
Santa Ìgia, s'antiga capitale de su Giudicadu de Casteddu
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Su Feudalèsimu in Sardigna
Oe sos rastros de Santa Ìgia sunt suta palatzos e istradas e custu fatu la rendet galu misteriosa.
Sos privilègios de sas tzitades règias de su Regnu de Sardigna, Aragonesu e Ispagnolu
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Sas tzitades regias
Gasi beniant mutias sas tzitades chi non sunt istadas infeudadas, ma sutapostas a sa giurisditzione reale, a sa cale pagaiant sas tassas.
Càller - Casteddu
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Sas tzitades regias
Sa roca de Casteddu fiat sa sede de sas istitutziones guvernativas cun sa càrriga prus arta chi fiat sa de su Visurrei. In cussa sede si riuniat su Parlamentu, cumpostu de tres Bratzos o Istamentos: su cresiàsticu (cumpostu de s'Artu Clero), su militare (cumpostu de sos feudatàrios) e s'Istamentu Reale o Reale Udièntzia, cun sos rapresentantes de sos consigieris de sas tzitades règias; su Sìndigu de Casteddu fiat sa Prima boghe e lu presidiat.
Bosa
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Sas tzitades regias
Sas orìgine s fenìtzias de Bosa paret chi si potzant datare in su IX sèculu prima de Cristos; paret chi esseret posta in su tretu in ue su Temo si nche ghetat a mare, mentres in su tempus de sa colonizatzione romana sa bidda fiat prus in intro de terra.
Casteddusardu
- Details
- Category: MÒDULOS TRASVERSALES - Sas tzitades regias
Sa tzitade pratza forte de Casteddu sardu, chi dòminat su golfu de s'Asinara in unu promontòriu vulcànicu, naschet comente casteddu.
- MÒDULOS TRASVERSALES - Archeologia
- MÒDULOS TRASVERSALES - Su Feudalèsimu in Sardigna
- MÒDULOS TRASVERSALES - Sas tzitades regias
- MÒDULOS TRASVERSALES - Sa Rivolutzione frantzesa e sa Sardigna
- MÒDULOS TRASVERSALES - Casteddu e sos cuartieris a fùrriu
- MÒDULOS TRASVERSALES - Temas sotziales e ambientales – S’òmine e s’ambiente
