ISTÒRIA GENERALE
Istòria Generale
Su Feudalèsimu
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
Su feudalèsimu at rapresentadu su sistema econòmicu sotziale e polìticu de s'Europa medievale a partire dae su IX sèculu finas a sos sèculos XII e XIII.
A primìtzios de su sistema feudale
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
Càralu Mannu aiat numenadu cun su tìtulu de contes e marchesos sos difìtziles ducas longobardos.
S'economia "curtense": unu sistema de economia naturale serrada
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
S'iscàmbiu econòmicu s'isboligaiat s'in prus in natura, mentres fiat meda limitadu s'iscàmbiu cummertziale cun su mundu de foras. Inintro a sa "curtis" fiat produidu su chi netzessitaiat a sos abitantes.
Comente si trasformat su sistema feudale
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
Su sistema feudale si fundaiat in su "benefìtziu vitalìtziu", chi bolet nàrrere sa cuntzessione de sa terra chi su soberanu faghiat a su vassallu.
Sa die de sos aristocràticos
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
Is torneos, sos cunvitos e sa catza cun su farcone...
Sa die de sos inferiores
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
Su traballu de sos campos e su traballu de sos artesanos...
Sos “serbidores de sa terra”
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
Sos "serbidores de sa terra" beniant tzerriados gosi proite non podiant lassare sa terra sena su permissu de su segnore e pro sa poberesa manna. Issos podiant èssere bèndidos impare a sa terra chi traballaiant.
Sa tzivilidade cumonale
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
In su sèculu XI, in Europa, s'istadu feudale s'est afortigadu. Sos signores mannos, medas bortas isvinculados dae s'imperadore, sunt passados vassallos de s'imperadore o de àteros feudatàrios prus potentes, criende una vera e pròpia gerarchia tra sos chi cumandaiant...
Comente fiat organizadu su Comune
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
A pustis sas primas rechestas de caràtere econòmicu, comente su cummèrtziu lìberu dae sos tributos e a nche leare sos pedàgios, sos Comunes ant otènnidu cuntzessiones de òrdine polìticu e sotziale: sa possibilidade de elèghere sos rapresentantes issoro, de amministrare sa giustìtzia, de tènnere sas armas e de coniare moneda.
Sa luta tra sa burghesia tzitadina e sa nobilitade de su contadu
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
Tra sos sèculos XI e XII sos Comunes ant dèpidu fàghere in Itàlia una luta manna contra a sos feudatàrios pro pòdere controllare sa populatzione de su contadu, chi cumprendiat sas terras chi bi fiant a fùrriu de sa tzitade.
Sos assòtzios cumonales de traballu "grèmiu"
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
Dae su 1120, sighende s'esèmpiu e sas primas formas de organizatzione cumonale de sas "gildas" de sos mercantes de su nord, in medas tzitades italianas sos artesanos ant fundadu assòtzios de mestieris, mutias Artes o Corporatziones.
Sos Comunes atacados dae sos imperadores de sa Germània
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
Aprofitende de sas discòrdias tra s'Imperadore e su Papa pro sa sutzessione in Germània, medas Comunes che fiant resèssidos a otènnere s'autonomia...
Lutas tra sos Papas e s'imperadore Federicu II
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
Papa Innotzente III, eletu in su 1198, bidende chi su podere de sos imperadores fiat semper prus forte in Itàlia, at cunfirmadu sas ideas teocràticas de Gregòriu VII ca fiat de su pàrrere chi su podere règiu esseret retzidu dae s'autoridade papale s'isplendidesa de sa dignidade sua e at sighidu a pensare chi s'imperadore s'esseret dèpidu suta pònnere a s'aprovatzione sua a pustis s'eletzione.
Sos Comunes binchent s’Imperu
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
Federicu II como depiat sutamitere sos Comunes cun s'idea de pònnere in atu su progetu de Barba ruja, ma sa positzione sua in su cunfrontu de sas tzitades fiat ambivalente.
Sa decadèntzia de su Meridione
- Details
- Category: Su Feudalèsimu
In su regnu de sos normannos e de sos Isvevos s'Itàlia meridionale at bidu frorire sos cummèrtzios e sa cultura. Palermo non fiat solu sa capitale de su regnu de Federicu II, ma fiat puru unu de sos iscalos cummertziales prus mannos de su Mediterràneu.
Sas Repùblicas Marinaras
- Details
- Category: Sa Istòria Moderna (dae su XIV a su XVIII sèculu)
Cun sa difusione de su feudalèsimu si fiat estèndidu su sistema de s'economia curtense in totu s'Europa e a su pròpiu tempus aiat provocadu sa diminutzione de s'economia chi si operaiat in su mare Mediterràneu, pro curpa puru de s'espansione de sos Àrabos...
Sas Segnorias
- Details
- Category: Sa Istòria Moderna (dae su XIV a su XVIII sèculu)
S'est faeddadu in s'istòria de sos Comunes, de sas lutas polìticas chi aiant cambiadu sos guvernos de custa istitutzione dae su consoladu a su podestà, a sos capitanos de su pòpulu.
Sa nàschida de sos Istados natzionales
- Details
- Category: Sa Istòria Moderna (dae su XIV a su XVIII sèculu)
A fùrriu de sa fine de su Mediuevu sunt nàschidos sos Istados natzionales, gràtzias a sas lutas de custos perìodos. Sos istados natzionales fiant diferentes meda dae sas monarchias feudales prima de totus ca su territòriu non fiat prus divididu in fèudos assignados a sos chi disigiaiant semper de conchistare privilègios noos debilitende su podere de su soberanu.
Cristolu Columbu
- Details
- Category: Sa Istòria Moderna (dae su XIV a su XVIII sèculu)
In su racontu de s'Istòria moderna sa data chi benit indicada comente comintzu de un'era nova est su 1492, s'annu chi Cristolu Columbu, su navigadore genovesu, agiudadu dae sos soberanos de Castiglia e Aragona chi l'ant donadu tres caravellas e echipagiamentu, ponet pee in unu continente nou chi a pustis s'at a tzirriare Amèrica. Custa est sa data chi serrat su Mediuevu.
Sa sotziedade europea tra su 1500 e su 1700
- Details
- Category: Sa Istòria Moderna (dae su XIV a su XVIII sèculu)
Sa sotziedade de sa prima Europa moderna teniat su 90% de sa populatzione impiegada in s'agricultura e pro custu fiat mescamente de caràtere rurale. Su traballu de s'agricultura si praticaiat a suta sa giurisditzione de sos feudatàrios.
Sa gherra de sutzessione ispagnola
- Details
- Category: Sa Istòria Moderna (dae su XIV a su XVIII sèculu)
Cun sa gherra de sutzessione ispagnola sa Frantza est resessia a pònnere unu de sos prìntzipes suos comente re de Ispagna perdende però sos possessos in Cànada e isparende comente potèntzia marìtima.
S’Illuminismu
- Details
- Category: Sa Istòria Moderna (dae su XIV a su XVIII sèculu)
In su XVIII sèculu una grandu undada de ideas noas, chi aiat pigadu su nòmine de Illuminismu, imbestiat totu s'Europa.
Su Setighentos in Itàlia
- Details
- Category: Sa Istòria Moderna (dae su XIV a su XVIII sèculu)
Sa paghe de Utrecht, de su 1713, e su tratadu de Rastad, de su 1714, chi aiant concruidu sa Gherra de Sutzessione Ispagnola, aiant puru modificadu in profundidade sa configuratzione polìtica de s'Europa, ma in particulare aiant cunsentidu a s'Itàlia de truncare su protzessu de decadèntzia siat polìtica siat econòmica.
Sa Restauratzione in Europa
- Details
- Category: Sa Istòria Moderna (dae su XIV a su XVIII sèculu)
Su perìodu de sa Restauratzione comintzat cun su Cungressu de Vienna, chi s'est fatu tra su mese de cabudanni de su 1814 e su mese de làmpadas de su 1815.
Sa Restauratzione in Itàlia
- Details
- Category: Sa Istòria Moderna (dae su XIV a su XVIII sèculu)
In su Cungressu de Vienna sas potèntzias binchidoras ant assignadu a s'Itàlia una sorte chi non teniat contu de binti annos de cambiamentos polìticos, sotziales e ideològicos, chi si fiant isvilupados dae sa rivolutzione a su perìodu napoleònicu. Sas fortzas produtivas si fiant resias contu de si dèpere mòvere cara a unu cambiamentu econòmicu e sotziale de crèschida e de isvilupu.
Sa Rivolutzione de s’Otantanoe in Itàlia
- Details
- Category: Sa Istòria Moderna (dae su XIV a su XVIII sèculu)
S'Itàlia pro sa positzione e pro sas afinidades culturales fiat destinada a intèndere sos efetos de su bulluzo rivolutzionàriu chi fiat capitadu in su nòdidu 1789 in Frantza. Ma sas conseguèntzias fiant istadas diferentes a segunda de sos ambientes polìticos e sotziales chi las aiant collidas, bati•nde puru a resurtos diversos.
Su Risorgimentu
- Details
- Category: S’istòria de s'Otighentos
In sa penìsula italiana - in sa prima metade de Otighentos pagu prus - si fiant formados vàrios istados, at traessu un'ischidada de cussèntzia colletiva e unu protzessu polìticu, sotziale e culturale. Puru s'idea de un'Istadu italianu si fiat cuncretizadu mediante unu sentimentu natzionale e cun sas ideas de libertade e de indipendèntzia.
Sas ànimas de su Risorgimentu
- Details
- Category: S’istòria de s'Otighentos
Zosepe Mazzini fiat istadu sa figura megiore de custu movimentu. Genovesu de nàschida (22/06/1805), benit dae una famìlia de ideas liberales. A bintiduos annos est laureadu in giurisprudèntzia e cumentzat s'atividade polìtica intrende clandestina mente in sa sotziedade segreta de sa Carboneria.
